Leemovens bouwen-het bouwproces-bijgewerkt
Ebel importeert en via internet te koop:
Rhassoul leemshampoo en WoodCare en SunCare houtverzorging.
 
 
Leemovens bouwen-het bouwproces-bijgewerkt

In de tuin, maar ook tijdens vakanties of reizen is het spannend om met een veld-bakoven je voedsel te garen. Het haalt de oersentimenten in ons naar boven, de benodigde spullen liggen vaak om ons heen. Met de elementen water, aarde, lucht en vuur doe je alles.

(lees verder voor het bouwproces met foto’s)

 

Water verdunt de leem-aarde, je handen en wat kennis geven de vorm, de buitenlucht houd je helder en het zoeken naar brandstof, het aankrijgen en de brand erin houden maken je trots: vuur meester! Geen aluminium folie voorradig? Dan maak je ter plekke een römertopf met natte leem. Als de diverse hapjes bereid en in de oven geschoven zijn moet ik mijn nieuwsgierigheid altijd even bedwingen. Na het garen gaat de deur weer open en klopt mijn hart vol verwachting. De geuren, een drankje, gezonde eetlust en het avondrood doen de rest. Deze pure vorm met alles erop en eraan maakt me altijd weer enthousiast. Ook voor kinderen is dit heel spannend.

Workshop bakovens bouwen

Ebel Glastra geeft workshops, ook op lokatie/ waar u wilt, zodat u zelf een bakoven kunt leren bouwen. Meer informatie over deze workshops is beschikbaar op de workshopspagina.

Leemovens bouwen - het bouwproces

bijgewerkt


Deze tekst is tot stand gekomen uit de tekst van Klaas Sluiman en aangevuld met enkele tekst en de foto’s van Sjoerd Sipma,
uit de workshops leemovens bouwen met Ebel Glastra van 18 en 29 mei 2004.






BOUW JE EIGEN LEEMOVEN



Begin met te bedenken wat je met de oven wilt. Dit om te bepalen wat het formaat moet gaan worden.

Zoek een goeie vlakke ondergrond. Zet het fundament bijvoorbeeld van bakstenen, zwerfkeien of betonband.
Het doet er niet toe wat het is als het maar stabiel en vlak is.

Bepaal de hoogte waarop je wilt gaan werken. Wil je in de oven kijken als je erbij zit?
Wil je erbij staan te werken om gemakkelijk te vullen en te legen?
Dat is bepalend voor de hoogte waarop je het fundament opbouwt.

Zet op het fundament de vorm uit van de oven. Een ovaal, de vorm van een in de lengte doorgesneden ei.
Binnen deze vorm leg je de vloer van de oven.
Deze vloer wordt van leem gemaakt en wordt ca 8 cm dik.
In 4 lagen van 2 cm wordt de vloer aangebracht.
Na iedere laag moet je een periode in acht nemen om de vorige laag te laten drogen.

Voor een oven heb je ca 250 liter Leem nodig,± 3 speciekuipen.

Je kunt klei of Leem uit uit de grond halen en dit zonodig aanlengen met zand en water.
Er wordt water aan toegevoegd totdat het goed plakt.

Je kunt het maken van de "bouwstenen" vergelijken met het maken van sneeuwballen.
Kneed het leem goed in de palm van je handen. laat dan de bal (doorsnee ca 6 cm) op de plaats van bestemming vallen.


De eerste laag leembollen zijn in een ovaal gelegd.

De hele oven wordt opgebouwd uit deze ronde bouwstenen.
Tegen de bodem van de oven aan begin je met het plaatsen van de ballen.
Zorg dat alle leemballen met een breed vlak contact met elkaar maken. Dus goed op elkaar aan laten sluiten.
De leemballen kleven zo op deze manier sterk aan elkaar, wat zorgt voor de uiteindelijke stevigheid van de oven.
Gebruik de zwaartekracht om de leemballen te plaatsen.


Het opstapelen van de leemballen in een aantal lagen.

Plaats de leembollen zo, dat in het verticale vlak bezien een zeer geleidelijke ronding verkregen wordt.
Bij elke nieuwe ring, worden de ballen iets naar binnen gelegd, zodat er een bijenkorf ontstaat
Bouw een aantal lagen op en laat ze dan drogen.
Dan voorkom je teveel inzakken door het gewicht van de volgende lagen.


De basis van leembollen is klaar.

Als je de koepel van de oven hebt opgebouwd snij je achterin een gat voor het rookkanaal.
Deze opening voor de schoorsteen wordt evenwijdig met de lengteas van het ovaal ingesneden

waarna met leembollen de ronde pijp van de schoorsteen vormen.
De hoogte van deze schoorsteenopening is 1/3 van de inwendige hoogte van de koepel.
Daar bouw je de schoorsteen ook weer van bolletjes. Zorg ervoor dat de aansluiting van de schoorsteen met de koepel goed is.
De schoorsteen moet goed verbonden zijn met de oven anders ontstaan hier scheuren.


Het insnijden van de opening aan de voorzijde van de oven.
.
De breedte en hoogte van de opening bepalen hoe groot je bakplaat/vorm mag zijn, die erin kan worden geschoven.


De basis van leembollen met schoorsteen en opening is klaar.

NB. Maak de schoorsteen hoger dan op de foto, dit i.v.m. de dikte van de verder op te brengen leemlagen.
Uiteindelijk moet de schoorsteen hoger zijn dan het dak van de oven i.v.m. de juiste trek.
Plat de schootsteen aan de bovenkant af zodat er een platte steen als deksel op kan liggen


Meng na droging van de leemkoepel, extra water door de leemmassa en strijk de hele oven aan de buitenkant in met deze prut zodat alle gaten worden gedicht.

Gebruik je handen voor het aanbrengen van een leemlaag van 2 cm.
Deze en volgende lagen moeten straks de hitte vasthouden om deze terug te kunnen geven aan wat je wilt bakken.


De basis van leembollen is geëgaliseerd.

Nu volgen een aantal leemlagen (in een aantal keren op te brengen en tussentijds laten drogen,
waardoor een dikte van totaal 8 cm bovenop de leembollen ontstaat
.
Dus 4 lagen van 2cm aanbrengen.

Samen met de leembollen is dit de laag die de hitte van de oven moet absorberen.
Als er vuur in de oven aanwezig is kan de temperatuur oplopen tot 1000 graden Celsius.
Is het vuur uit dan zakt de temperatuur tot ca. 300 graden.
Hoe dikker deze laag is, hoe langer je moet stoken om de laag goed heet te krijgen, maar ook hoe langer de oven heet blijft.

Maak de buitenkant van elke laag ruw, bijvoorbeeld met een bezem.

Door het plaatsen van een grote paraplui(sol) of partytent bij regen kunt je werken als je zin hebt.Voor de droging heb je de zon en wind nodig

Na de laatste laag en droging ga je hem héééél langzaam opstoken. Papierballen , hooi en kleine takjes, klein vuurtje. Naar boven toe groter hout, maar hou het bij klein hout en klein vuur.

De warmte gaat zich nu langzaam in de mantel verspreiden. Misschien is het mooi weer en helpen de zon en de wind je aan de buitenzijde. Het vuurtje héél langzaam verder opstoken. Ga maar iets anders doen, want de verleiding om er meer hout op te gooien is veel te groot! Na een paar uur merkje dat de buitenzijde warm begint te worden. Gooi er nu groter hout op. het vuur en de hitte worden steeds groter. Flink doorstoken. Misschien gaat ie nu scheuren. Druk de naden diep dicht met natte leem (gebruik hier bv een voegspijker voor of een ander smal voorwerp. De oven is nu op z"n grootst.

Nu breng je er het stroleem op.


De isolatielaag van stro met leem.

Gebruik voor deze laag een mengsel van dunne leem (iets dunner dan yoghurt) en lang stro.
Breng deze isolatielaag in een aantal lagen aan tot een totaal van 8 cm.
Zorg ervoor dat dit een luchtige laag wordt. Niet stevig insmeren maar losjes erop leggen dus.
De ingesloten lucht zorgt namelijk juist voor de isolatie.
Hoe meer lucht tussen het stro blijft hoe beter de isolatiewaarde. Alles laten drogen, liefst laag voor laag. De warme oven helpt nu heel mooi mee.


Over de isolatielaag volgt een laag leem van 2 cm om te egaliseren.



Regen en leem.

Zo"n oven is onderhevig aan diverse weersinvloeden. Regen heeft grote invloed op z"n levensduur.

Zorg daarom, dat de oven vloeiend wordt afgesmeerd naar de rand van het plateau. Het water moet er gelijk aflopen en er niet op blijven staan.

De afdeklaag ga je polijsten als de leem nog vochtig aanvoelt. De bedoeling hiervan is om de toplaag zoveel mogelijk te verdichten.
Dit bereik je door met de achterkant van een stevige stalen lepel of een glad geslepen steen draaibewegingen
te blijven maken tot je de oppervlakte ziet verdichten.

Maak een mengsel van lijnolie en terpentine (verhouding 1:20) en laat dit in diverse lagen over de oven lopen.
Iedere laag moet eerst weer drogen voor je de volgende aanbrengt.
De laatste laag (je ziet de oven glimmen) wordt in een dichtere lijnolieverhouding aangebracht.
Dan is het regenjasje ook klaar.

Stoken en koken maar!

met voedsel dat de grootste hitte nodig heeft om te garen begin je.
(klein vuur kan achterin blijven liggen).
Dit zijn Pizza"s 5min., Flamkuchen 1 min. Schijfjes geoliede aardappelen met een beetje rook van het vuur smaakt of er rookspek aan toegevoegd is.

Of mais in Leem bakken, garen in eigen sap!

Zo"n oven bouwen en eten garen is een belevenis.

Geïnteresseerd in een workshop bakovens bouwen van leem?

Dit kan ook bij u ter plekke

Voor informatie:

Ebel Glastra-Leemwerk
-Leem-stucwerk
- vrije vorm
- bakovens van leem
-(trap)leuningen van jonge bomen
Rhassoul
tadelakt


adres: Parkweg 70 a
9725 EL Groningen
tel/fax: 050-5265226
e-mail:
info@ebelglastra.nl

Lees hier ook nog het krantenartikel waar Ebel de pers mee haalde:
artikel op 10 april 2004 in de bijlage Wonen van Het Dagblad van het Noorden (Acrobat Reader-document)

Reeds geplande data voor 2007:
workshopdata


in Groningen

of op lokatie


op 7 augustus 2004 was Ebel Glastra aanwezig op de Markt van Melk en Honing
op de Brink in Zuidlaren.
Klik voor meer info op Markt voor Melk en Honing op 6 augustus 2005 in Zuidlaren




(naar de foto’s van de workshop leemovens bouwen door Ebel Glastra op 29 mei 2004)